SHOP NOW

Δημιουργικότητα. Τι είναι;

Στον πυρήνα της, η δημιουργικότητα αφορά τη φαντασία και την εφευρετικότητα. Έχει να κάνει με το να βλέπεις τον κόσμο με νέους, διαφορετικούς τρόπους, να θέτεις ερωτήματα που δεν έχει πραγματοποιήσει κανείς. Με τους απλούστερους όρους, η δημιουργικότητα είναι η ικανότητα παραγωγής ιδεών, λύσεων ή προϊόντων που είναι τόσο καινοτόμα, όσο και πολύτιμα. Περιλαμβάνει την πρωτότυπη σκέψη και τη δημιουργία του νέου. Η δημιουργικότητα δεν έχει να κάνει με την παραγωγή ενός αριστουργήματος ή την εφεύρεση μιας πρωτοποριακής τεχνολογίας- έχει να κάνει με τη διαδικασία της εξερεύνησης, του πειραματισμού και της διαφορετικής θεώρησης των πραγμάτων

Είναι η δημιουργικότητα μία εξίσου πολύτιμη και απαραίτητη δεξιότητα όπως αυτή της γραφής ή της ανάγνωσης; Γιατί αναφέρεται τόσο συχνά στην αγορά εργασίας; Είναι προνόμιο λίγων και αν ναι οι υπόλοιποι μπορούν να την αποκτήσουν; Πολλές ερωτήσεις που θα προσπαθήσω να απαντήσω μέσα από αυτό το άρθρο. Δεν θα χαρακτήριζα τον εαυτό μου εξαιρετικά δημιουργικό, έχω όμως κάποιες τρομερές στιγμές. Για τη σημαντικότητα της δημιουργικότητας έμαθα τα τελευταία χρόνια. Κυρίως μέσω της επαγγελματικής επαφής με εκπαιδευτικούς και όχι μόνο στα σεμινάρια μας

Τι είναι η δημιουργικότητα;

Στον πυρήνα της, η δημιουργικότητα αφορά τη φαντασία και την εφευρετικότητα. Έχει να κάνει με το να βλέπεις τον κόσμο με νέους, διαφορετικούς τρόπους, να θέτεις ερωτήματα που δεν έχει πραγματοποιήσει κανείς. Με τους απλούστερους όρους, η δημιουργικότητα είναι η ικανότητα παραγωγής ιδεών, λύσεων ή προϊόντων που είναι τόσο καινοτόμα, όσο και πολύτιμα. Περιλαμβάνει την πρωτότυπη σκέψη και τη δημιουργία του νέου. Η δημιουργικότητα δεν έχει να κάνει με την παραγωγή ενός αριστουργήματος ή την εφεύρεση μιας πρωτοποριακής τεχνολογίας- έχει να κάνει με τη διαδικασία της εξερεύνησης, του πειραματισμού και της διαφορετικής θεώρησης των πραγμάτων.

φωτογραφία για το άρθρο δημιουργικότητα

Η δημιουργικότητα είναι μία δεξιότητα που έχουν λίγοι;

Ιστορικά, η δημιουργικότητα ήταν μια άπιαστη έννοια, δύσκολο να οριστεί και να μετρηθεί. Υπήρχε μία αντίληψη ότι ήταν ένα μυστηριώδες χάρισμα που κατείχαν λίγοι και εκλεκτοί. Είναι κοινός μύθος ότι η δημιουργικότητα είναι ένα χαρακτηριστικό που χαρακτηρίζει αποκλειστικά τους καλλιτέχνες, τους μουσικούς, τους συγγραφείς και όσους ασκούν “δημιουργικά” επαγγέλματα. Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες νευροεπιστημών αναφέρουν ότι είναι μια έμφυτη ικανότητα με την οποία όλοι γεννιόμαστε – ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης φύσης μας. Ενώ όλοι γεννιόμαστε με την ικανότητα να είμαστε δημιουργικοί, η ανατροφή, η εκπαίδευση, οι εμπειρίες και οι στάσεις μας απέναντι στη δημιουργικότητα μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ανάπτυξή της.

Πώς ενισχύεται η δημιουργικότητα;

Ένας σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει τη δημιουργικότητα είναι το περιβάλλον. Τα υποστηρικτικά, ενθαρρυντικά περιβάλλοντα που ενθαρρύνουν την ανάληψη κινδύνων, την περιέργεια και την ελεύθερη ανταλλαγή ιδεών μπορούν να ενισχύσουν τη δημιουργικότητα. Αντίθετα, περιβάλλοντα που αποθαρρύνουν την ανεξάρτητη σκέψη, την περιέργεια ή θεωρούν τα λάθη ως αποτυχίες μπορούν να την καταπνίξουν. Οι δάσκαλοι και οι γονείς διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην προώθηση της δημιουργικότητας.

 


 

 

 

 

Τι συμβαίνει στα σχολεία;

Η δομή και η φύση των παραδοσιακών εκπαιδευτικών συστημάτων έχουν συχνά επικριθεί για την αναστολή της δημιουργικότητας. Το τυπικό μοντέλο εκπαίδευσης, το οποίο βασίζεται κυρίως στην απομνημόνευση και την τυποποίηση, ενδέχεται να μην παρέχει αρκετό χώρο για δημιουργική σκέψη και επίλυση προβλημάτων. Η έντονη εστίαση στους βαθμούς και τις τυποποιημένες εξετάσεις μπορεί μερικές φορές να οδηγήσει σε ένα περιβάλλον όπου τα λάθη δεν γίνονται αποδεκτά, η περιέργεια μπορεί να κατασταλεί και η συμμόρφωση συχνά ανταμείβεται έναντι της πρωτοτυπίας. Το πιο πιθανό είναι πως αυτό είναι το αποτέλεσμα ενός ξεπερασμένου μοντέλου εκπαίδευσης που σχεδιάστηκε για μια διαφορετική εποχή. Τα σχολεία έχουν τη δυνατότητα να καλλιεργήσουν και να ενισχύσουν σε μεγάλο βαθμό τη δημιουργικότητα όταν υιοθετούν ορισμένες στρατηγικές και μεθοδολογίες.

Για τους εκπαιδευτικούς, αυτό σημαίνει την υιοθέτηση μιας πιο ευέλικτης προσέγγισης στη διδασκαλία και τη μάθηση. Συνεπάγεται την ενθάρρυνση της αποκλίνουσας σκέψης, της επίλυσης προβλημάτων και την παροχή ενός περιβάλλοντος που επιτρέπει στα παιδιά να εκφράζουν ελεύθερα τις ιδέες τους. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να ενσωματώσουν τη δημιουργικότητα στο πρόγραμμα σπουδών τους προωθώντας ερωτήσεις ανοικτού τύπου, τη μάθηση βάσει project (Project Based Learning) και δραστηριότητες που διεγείρουν τη φαντασία και την περιέργεια.

Κατασκευές με LEGO Brikcs

Για τους γονείς, πρόκειται για τη δημιουργία ενός ασφαλούς χώρου για εξερεύνηση και παιχνίδι, επιτρέποντας χώρο για λάθη και ενθαρρύνοντας την περιέργεια. Οι γονείς μπορούν να ενισχύσουν τη δημιουργικότητα αποτιμώντας τη διαδικασία έναντι του αποτελέσματος, επαινώντας την προσπάθεια και τη φαντασία και δείχνοντας ότι υπάρχουν περισσότεροι από ένας τρόποι για να λυθεί ένα πρόβλημα.

Με την προώθηση του growth mindset στα παιδιά, οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς μπορούν να εμφυσήσουν την κατανόηση ότι η δημιουργικότητα δεν είναι ένα σταθερό χαρακτηριστικό, αλλά μια δεξιότητα που μπορεί να καλλιεργηθεί. Πρόκειται για την ενθάρρυνση της πεποίθησης ότι όλοι μπορούν να δημιουργήσουν και να υλοποιήσουν μοναδικές ιδέες, να λύσουν προβλήματα δημιουργικά και να δουν τις προκλήσεις ως ευκαιρίες για μάθηση και ανάπτυξη.

Μπορεί η δημιουργικότητα να μετρηθεί;

Μέχρι και σήμερα, αποτελεί πρόκληση η μέτρηση της δημιουργικότητας. Σε αντίθεση με ποσοτικά χαρακτηριστικά όπως το ύψος ή το βάρος, δεν υπάρχει μια ενιαία, καθολικά αποδεκτή μέτρηση για τη μέτρηση της δημιουργικότητας. Ωστόσο, οι ψυχολόγοι και οι ερευνητές έχουν αναπτύξει διάφορες μεθόδους για την αξιολόγηση και την ποσοτικοποίηση της δημιουργικότητας με την πάροδο των ετών. Για παράδειγμα:

Divergent Thinking Tests – Test αποκλίνουσας σκέψης: Αυτές είναι ίσως οι πιο ευρέως χρησιμοποιούμενες αξιολογήσεις για τη δημιουργικότητα. Απαιτούν από τα άτομα να δημιουργήσουν όσο το δυνατόν περισσότερες μοναδικές λύσεις σε ένα ανοιχτό πρόβλημα. Το πιο γνωστό από αυτά είναι το Torrance Tests of Creative Thinking (TTCT), το οποίο αξιολογεί την ευχέρεια (αριθμός ιδεών), την ευελιξία (ποικιλία ιδεών), την πρωτοτυπία (μοναδικότητα ιδεών) και την επεξεργασία (λεπτομέρεια ιδεών).

Consensual Assessment Technique – Τεχνική συναινετικής αξιολόγησης (CAT): Αυτή η τεχνική, που αναπτύχθηκε από την ερευνήτρια δημιουργικότητας Teresa Amabile, περιλαμβάνει εμπειρογνώμονες σε έναν συγκεκριμένο τομέα που αξιολογούν τη δημιουργικότητα ενός έργου ή μιας παράστασης. Η ιδέα είναι ότι αν μια ομάδα εμπειρογνωμόνων μπορεί να συμφωνήσει ότι ένα προϊόν ή μια ανταπόκριση είναι δημιουργικό, τότε πιθανότατα είναι.

Σαΐτες, φωτογραφία άρθρου

Ενώ αυτές οι μέθοδοι παρέχουν έναν τρόπο ποσοτικοποίησης ορισμένων πτυχών της δημιουργικότητας, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται με κατανόηση των περιορισμών τους. Η αληθινή ουσία της δημιουργικότητας – η ικανότητα να φαντάζεται κανείς, να καινοτομεί και να βλέπει τον κόσμο με μοναδικούς τρόπους – μπορεί να μην αποτυπωθεί ποτέ πλήρως από μία μόνο μέτρηση.

Η δημιουργικότητα είναι ζωτικής σημασίας γιατί τροφοδοτεί την καινοτομία, προωθεί την επίλυση προβλημάτων και οδηγεί στην πρόοδο σε όλες τις πτυχές της ζωής. Εμπνέει νέες εφευρέσεις, ενισχύει την καλλιτεχνική έκφραση και προάγει την προσαρμοστικότητα. Στις επιχειρήσεις, ενισχύει την ανταγωνιστικότητα, και στην προσωπική ανάπτυξη, εμπλουτίζει τις εμπειρίες και εμβαθύνει την κατανόηση. Η δημιουργικότητα είναι ο κινητήριος μοχλός της ανθρώπινης προόδου.

Τι ψάχνουμε;